سپاسگزاری در آثار علمی و قدردانی از افراد
سپاسگزاری در تولید آثار علمی
گاهی اوقات، افراد زیادی در تولید یک اثر علمی (مقاله، کتاب، پایاننامه، و ...) دخیل هستند. سپاسگزاری از آنها حداقل کاری است که باید انجام شود. نحوه سپاسگزاری از آنها در دو مورد کتاب و مقاله بستگی به توافق و تفاهم نویسنده دارد.
سپاسگزاری در مقاله و کتاب
اگر نقش فرد در تولید محتوای فکری یک اثر به اندازهای مهم و برجسته باشد که بدون آن فرد، امکان تولید اثر و یا چاپ و نشر آن ممکن نباشد باید به صراحت نام او را ذکر کرد و نقش علمی او را بیان کرد. اگر اثر یک مقاله علمی باشد، در برخی از موارد نام فرد صاحب نظر به عنوان نویسنده همکار آورده میشود. در نگارش و ویرایش یک مقاله علمی، اگر نقش فرد صاحب نظر در حد مطالعه اثر، بیان اشکالات ویرایشی و ادبی و گرامری و ارائه نقطهنظرهای کلی برای بهبود سطح علمی اثر باشد، در این صورت در بخش سپاسگزاری بایستی از او قدردانی کرد. کاری که در اغلب مقالههای خارجی انجام میشود. ولی متاسفانه در مقالههای فارسی قدردانی و سپاسگزاری چندان رسم نیست، که امید است که بیشتر مورد توجه قرار گیرد. در مقالههای انگلیسی گاهی نویسنده از داورانی که نام آنها گمنام است و چه بسا بدون راهکارها و نقطهنظرهای ارزشمند آنها امکان اخذ پذیرش نهایی برای مقاله نبوده است نیز قدردانی میشود.
سپاسگزاری در پایاننامه
پایاننامه اثر پژوهشی یک دانشجو است. به طور معمول قرار است که مسالهای پژوهشی برخاسته از مطالعه و پژوهش توسط خود دانشجو مطرح گردد و در راستای تدوین آن تا حد امکان از نقطهنظرهای صاحبنظران استفاده شود و قرار است که تمامی مراحل پژوهش از انتخاب موضوع، شیوه گردآوری دادهها، روش پژوهش تا تحلیل دادهها و نتیجهگیری را خود دانشجو انجام دهد و در راستای انجام آن در مواقع لزوم با اساتید راهنما و مشاور هم مشورت کند. این وضعیت مطلوب و ایدهآل یک پایاننامه است.
اما اگر مسأله پژوهشی برخاسته از مطالعه و پژوهش توسط خود دانشجو نباشد، بلکه یک استاد یا پژوهشگر دیگری آن موضوع را به دانشجو پیشنهاد کرده باشد، به ناچار بایستی از آغاز تا انجام پایاننامه دانشجو را همراهی کند. در چنین حالتی حداقل احترامی که باید به آن استاد یا پژوهشگر گذاشت این است که نام او به عنوان استاد مشاور یا مشاور دوم پایاننامه ذکر شود. در این نوع پایاننامه در تمام مراحل پژوهش از انتخاب موضوع گرفته تا شیوه گردآوری دادهها آن استاد یا پژوهشگری که موضوع پایاننامه را پیشنهاد کرده است بایستی همراه دانشجو باشد؛ در غیر این صورت پایاننامه به سرانجام نخواهد رسید. متاسفانه برخی از گروههای دانشگاهی ایران حاضر نیستند که استاد مشاور یا حتی مشاور دوم پایاننامه از خارج از دانشگاه باشد، در حالی که قوانین تمام دانشگاهها اجازه میدهد که استاد مشاور خارج از دانشگاه محل تحصیل دانشجو باشد و داشتن مدرک دکترا برای استاد مشاور شدن کافی است. برخی گروهها و دانشگاهها در ابتدا حکم استاد مشاور برای استاد یا پژوهشگر موردنظر میزنند؛ اما در پایان انجام پایاننامه چند هفته قبل از دفاع، استاد راهنما یا مشاور اول دانشجو را تحت فشار گذاشته که بایستی نام فلان استاد را حذف کنید؛ در غیر این صورت اجازه دفاع ندارید؛ در حالی که بدون حمایتهای فکری آن استاد انجام پایاننامه غیرممکن مینمود. این وضعیت خیلی ناخوشایند است. این وضعیتی است که اخلاق آکادمیک و اخلاق پژوهش و مرامنامه اخلاقی دانشگاهها را زیر سؤال برده است و امید است که اساتید راهنما به خاطر یک پایاننامه دانشجویی دست به چنین کارهای زشت و ناپسندی نزنند. این موردی است که تاکنون چندین بار برای اینجانب پیش آمده است و به خاطر همین تا استاد راهنمای یک پایاننامه مورد اطمینان نباشد در پایاننامهها دخالت نمیکنم.
منبع: http://www.nouruzi.blogfa.com/post-159.aspx