ضعف تاليف، زنگ خطري براي نشر تخصصي كتابداري است
منصوريان» ادامه داد: «سهم بيش از اندازه و غير متعارف ترجمه در توليد آثار رشته كتابداري، کم دقتي و شتابزدگي در ترجمه، بازار کم رونق نقد کتابهاي کتابداري و نيز عدم تطابق کامل منابع منتشر شده با نيازهاي علمي و آموزشي جامعه کتابداري و اطلاع رساني، 4 مشکل اصلي در نشر منابع تخصصي اين رشته به زبان فارسي است.»
اين استاد دانشگاه خاطرنشان كرد: «سهم تاليف حاصل از پژوهش در نشر تخصصي کتابداري و اطلاع رساني کمتر از حد مورد انتظار است. به بيان ديگر، ما در زمينه کتابهاي کتابداري و اطلاع رساني بيش از آنکه توليد کننده اطلاعات باشيم مصرف کننده هستيم. البته اين موضوع به معناي نفي ترجمه به عنوان يکي از روشهاي مهم توليد دانش تخصصي در اين حوزه نيست، بلكه اگر ترجمه فقط در حد برگردان آثار انگليسي به فارسي باشد اثر بخشي آن چندان قابل توجه نخواهد بود.»
وي تصريح كرد: «مروري گذرا بر آثار موجود نشان ميدهد كه بيشتر کتابهاي تخصصي کتابداري و اطلاع رساني يا ترجمه مستقيم منابع خارجي، يا حاصل گردآوري اطلاعاتي از منابع مختلف و ارايه آن در يک مجلد هستند که گاهي نيز پيوند مناسبي ميان اطلاعات گردآوري شده برقرار نمي شود و در نهايت خوانندگان با متوني از هم گسسته و غير منسجم مواجه مي شوند.»
استاديار دانشگاه تربيت معلم خاطرنشان كرد: «مشکل دوم، کم دقتي و شتابزدگي مترجمان تازه کار در ترجمه آثار علمي است. ترجمه تحت اللفظي و کلمه به کلمه که گاهي به عدم انتقال معناي مورد نظر نويسنده متن اصلي به متن ترجمه شده ميانجامد را ميتوان يکي از آفتهاي اساسي حوزه ترجمه در کتابداري و اطلاع رساني به شمار آورد. چرا که برخي از مترجمان يا تجربه
و دانش لازم را براي اين کار ندارند، يا به هر دليل وقت و انرژي کافي به اين امر اختصاص نمي دهند. اميدوارم کساني که قصد ترجمه در اين رشته را دارند دقت و توجه بيشتري به ملاحظات زباني و فنون ترجمه داشته باشند.»
فارغالتحصيل دانشگاه شفيلد انگلستان، افزود: «بي ترديد ترجمه يک متن تخصصي به مهارتي بيش از توانايي استفاده از فرهنگهاي دوزبانه نياز دارد و علاوه بر احاطه بر ظرافتهاي زبان مبدا و مقصد مستلزم برخورداري از دانش موضوعي در آن حوزه است.»
وي در ادامه به ضعف نقد در حوزه نشر كتابداري و اطلاعرساني اشاره كرد و گفت: «سومين مشکل از کم توجهي ما کتابداران به نقد و بررسي آثار همکارانمان در اين حوزه ناشي مي شود. نقد کتاب اگر با رويکردي منصفانه و با هدف بهبود آثار منتشر شده نوشته شود به ارتقاي اين رشته کمک مي کند، ولي متاسفانه بهجز تعداد معدودي از مجلههاي کتابداري، ساير نشريات تخصصي اين رشته اهميت کافي براي نقد کتاب قايل نيستند. جاي خالي بخش مستقلي براي نقد کتاب در بسياري از مجلههاي علمي - پژوهشي(ترويجي و علمي) کاملا مشهود است. اغلب نقدهاي نوشته شده نيز در حد معرفي توصيفي آثار باقي مي مانند. در نتيجه، پديدآورندگان آثار جديد بازخورد موثر و سازندهاي از مخاطبان خود دريافت نمي کنند و از کاستيهاي احتمالي کار خود آگاه نخواهند شد.»
دكتر «منصوريان»، خاطرنشان كرد: «چهارمين مشکل، عدم تطابق محتواي آثار منتشر شده با نيازهاي علمي و آموزشي جامعه کتابداري و اطلاع رساني است. به عنوان نمونه، کتابهاي درسي مناسب با سرفصلهاي مصوب وزارت علوم براي تدريس
در دانشگاهها انگشت شمارند. آثار معدودي نيز كه سالها پيش منتشر شدهاند به بازنگري و ويرايش تازه نياز دارند.»
وي گفت: «تاليف آثار تازه وقتي ميسر است که توليد اطلاعات جديد در اين حوزه در سطحي گسترده تر و با عمقي بيشتر صورت پذيرد و اين شرط لازم فقط با گسترش فعاليتهاي پژوهشي فراهم مي شود. در واقع تاليف کتاب جديد که حرف تازه اي براي جامعه خوانندگان به ارمغان آورد بدون پژوهش ميسر نيست. اگر تاليفي بدون پژوهش صورت گيرد يا حاصل ترجمه مستقيم است يا در حد گردآوري باقي مي ماند. اگر بخواهيم ميزان تاليف آثار در اين رشته را افزايش دهيم بايد ابتدا براي فعاليتهاي پژوهشي اهميت بيشتري قايل شويم.»
«يزدان منصوريان»، داراي مدرك مهندسي كشاورزي، كارشناسي ارشد كتابداري و اطلاع رساني از دانشگاه فردوسي مشهد است. وي دوره دكتراي كتابداري و اطلاع رساني را از مهر 1381 تا آذر 1385 در دانشگاه شفيلد انگلستان به پايان رسانده كه «پيدايي اطلاعات در محيط وب و بررسي موفقيت و شكست در بازيابي اطلاعات از نظر كاربران نهايي» عنوان رساله دكتراي اين استاديار است.
از «منصوريان» تاكنون مقالههاي فارسي و انگليسي بسياري منتشر شده كه از جمله آنها ميتوان به «تدوين مدل اطلاعيابي كاربران در محيط وب»، «اينترنت پنهان و منابع اطلاعاتي نهفته در اعماق نامرئي شبكه جهانگستر» و «وب پنهان چيست و چه اهميتي دارد» و ... اشاره كرد.
منبع: خبرگزاری کتاب ایران ۲۹ فروردین