دانش کتابداری و اطلاع رسانی

اعلام رتبه جهانی ایران در علوم پایه / شیمی 32 ، فیزیک 46، زیست 56

akmazy — Sat, 10 May 2008 07:52:02 GMT

اعلام رتبه جهانی ایران در علوم پایه / شیمی 32 ، فیزیک 46، زیست 56

رئیس مرکز منطقه ای علم و فناوری وضعیت تولیدات موثر علمی ایران در رشته های علوم پایه در دنیا را بر اساس پایگاه طلایه داران علم وابسته به موسسه اطلاعات ISI اعلام کرد و گفت: این آمار بر اساس مقالاتی است که توسط دانشمندان ایرانی در مجلات معتبر بین المللی چاپ شده است.

دکتر جعفر مهراد در گفتگو با خبرنگار مهربا تشریح وضعیت تولیدات علمی ایران در رشته های علوم پایه گفت: در تاریخ علم مسلمانان، علوم پایه شامل رشته های شیمی، فیزیک، ریاضی و آمار، زیست شناسی و علوم زمین از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. مقام معظم رهبری نیز در سفر به استان فارس و در اجتماع بزرگ دانشگاهیان از علوم پایه به عنوان گنجینه یاد کرده اند.

تلفیقنامه ها: گونه جدید مراجع در عصر دیجیتال

akmazy — Sat, 03 May 2008 10:22:18 GMT

به نظر مي رسد بارزترين صفت در ميان ابزارهاي عصر فناوري، صفت تلفيقگري باشد. انسان همواره مي کوشد ابزاري بدست آورد تا با استفاده از آن به همه نيازهايش دست يابد: از رباط هاي پيشرفته گرفته تا لوازم خانگي چندکاره و موبايل هاي همه کاره. اين همان چيزيست که آلدوس هاکسلي در رمان خود با عنوان "دنياي قشنگ نو" از آن خبر داده بود، تا آنجا که در اتوپياي او حتي توليد انسان هم مکانيزه و ماشيني خواهد شد. ما اين پديده را در عرصه کاري خود نيز شاهد هستيم که چگونه يک کتابخانه کهن شامل الواح گلين و پوستينه ها تکامل خود را در قالب کتابخانه هاي سنتي، مکانيزه، الکترونيکي، ديجيتالي و مجازي پيموده است.
اما عصر ديجيتالي ما را با گونه جديدي از منابع روبرو ساخته است که به ناچار مجبوريم آنها را تلفيقنامه بناميم (پسوند "نامه" همچون پيشوند biblio در زبان انگليسي ميل ترکيبي بالايي دارد تا جايي که کتابي با عنوان "فرهنگ نامه ها" براي آن منتشر شده است). منظور ما از تلفيقنامه، بيشتر به تلفيق محتوايي اشاره دارد تا تلفيق قالبي (مثلا تلفيق متن، صدا و تصوير). به عنوان مثالي از اين دست مي توان به وردنت (WordNet) اشاره کرد که نوعي انتولوژي و تلفيقي از يک واژه نامه و اصطلاحنامه است و يا تاپيک مپ (topic map) که تلفيقي از واژه نامه، اصطلاحنامه و نمايه نامه است. دانشمندان به اين نتيجه رسيده اند که استفاده از اين محمل هاي جديد در عرصه پاسخگويي به سوالات، جامع تر و مانع تر عمل مي نمايد. به عنوان يک نتيجه از اين بحث شايسته است متخصصين در حوزه هاي ادبيات فارسي، کتابداران و اطلاع رسانان، مهندسين علوم رايانه و متخصصين موضوعي جهت ايجاد تلفيقنامه هايي از اين دست براي هر حوزه اقدام نمايند و شکاف هاي موجود در اين عرصه را که در بازيابي اطلاعات دخالت فراوان دارد (به ويژه در اين عصر که با آلودگي اطلاعات يا همان سرريزي اطلاعات مواجه هستيم) بپوشانند.

تيشه‌ كتابداري در بيستون اطلاع رساني

akmazy — Tue, 22 Apr 2008 05:11:18 GMT

فاطمه رهادوست دانش‌آموخته كارشناسي ارشد كتابداري و زبان و ادبيات انگليسي متولد تهران است.

او تاكنون كتاب‌هاي متعددي تاليف و ترجمه و ويراستاري كرده كه ترجمه روش‌هاي پژوهش در كتابداري و اطلاع رساني تاليف كريشان كومار ازجمله آنهاست. همچنين «اصطلاحنامه پزشكي فارسي» ايشان نيز در سال 85 كتاب برگزيده سال در بخش كليات شد.

آخرين كتاب رهادوست فلسفه كتابداري و اطلاع رساني است كه نشر كتابدار در 490 صفحه منتشر كرده است. اين كتاب 15 فصل دارد كه حاصل سال‌ها تدريس و مطالعه و تجربه رهادوست در اين رشته است.

روش او در اين پژوهش كيفي است. رهادوست در اين كتاب، سعي بر آزمون دو فرضيه دارد و پژوهش وي مويد آنهاست: نخستين فرضيه اين است كه كتابداري و اطلاع رساني جدائي ناپذيرند، و دومين اين كه: اتحاد نظري و فلسفي اين دو علم، توان كتابداري و اطلاع رساني را در تقويت هويت آن بيشتر مي‌كند.

اين اثر پژوهشي بسيار روان، دقيق و قابل فهم است. در انتهاي هر فصل نيز پانوشت‌ها به تفصيل آمده. در پايان نيز مولف كتابنامه‌اي مفصل از منابع فارسي و انگليسي، دو واژه نامه و دو نمايه ارائه مي‌كند. معرفي اين كتاب بهانه‌اي شد تا نزد بهار رهادوست برويم و پيرامون اين كتاب صحبت كنيم

مولف شبح، مولف پيشكشي و زيباي خفته

akmazy — Tue, 15 Apr 2008 10:40:16 GMT

یک پیام جالب به گروه خبری گروه پژوهش انجمن پست شده است که فکر کردم برای شما دوستان هم جالب باشد:

با سلام
دوست همکلاسی ای چند روز پیش دو مفهومی را به من معرفی نمود که قبلا نشنیده بودم. یکی واژه مولف شبح است که به کسانی اطلاق می شود که در نگارش یک اثر علمی (معمولا مقاله) نقش دارند اما اسم آنها به عنوان مولف ذکر نمی شوند به عنوان مثال کسانی که به عنوان یک حرفه در ازای دریافت پول اثری را خلق می کنند که به نام آنها منتشر نمی شود.
دیگری واژه مولف پیشکشی یا اهدایی است که به کسی اطلاق می شود که در نگارش یک اثر مشارکت چندانی که شایسته شمول او به عنوان مولف باشد انجام نمی دهد اما اسمش به عنوان مولف روی اثر قرار می گیرد. مثل دانشجویی که اسم استاد راهنما را صرفا به خاطر احترام روی مقاله اش قرار می دهد در صورتی که وی نقش چندانی در نگارش مقاله یا انجام تحقیق نداشته است.
امروز نیز به اصطلاح دیگری در حوزه نشر و کتابسنجی برخوردم که زیبای خفته است. زیبای خفته به مقاله ها یا آثار علمی ای گفته می شود که پس از نشر برای مدتی طولانی مورد توجه جامعه علمی مربوط قرار نمی گیرند اما سالها بعد ناگهان در اثر یک اکتشاف علمی جدید یا به دلایل دیگر ارزش آنها اشکار می شود و مورد استفاده قرار می گیرند. در مطالعات کتابسنجی هر از گاهی زیباهای خفته ای یافت می شوند که استناد به آنها سالها پس از نشرشان ناگهان سیر صعوی پیدا می کند. یکی از مثالهای معروف آثار مندل در زمینه ژنتیک گیاهان است که درسال 1865 منتشر شد اما 35 سال بعد ارزش واقعی آنها توسط جامعه علمی کشف شد و مورد استفاده قرار گرفتند. از اینرو پدیده زیبای خفته را در مطالعات کتابسنجی، سندرم مندل نیز می نامند.نمونه دیگر آن آثاری است که در طول جنگ جهانی دوم در مورد سایبرنتیک نوشته شدند اما به دلیل آنکه از زمان خود فراتر بودند مورد استفاده قرار نگرفتند تا اینکه پس از کشف ترانزیستورهای سالید استیت در دهه شصت ارزش انها آشکار شد.
معادلهای فارسی دو واژه اول از خود من بود و احتمالا معادلهای زیبا و یا صحیحی نیستند. شاید در متون فارسی کسی قبلن معادل بهتری به کار برده باشد که من اطلاع ندارم.

مولف شبح: ghost author or ghostwrite
مولف پیشکشی: gift author
زیبای خفته: sleeping beauty
مندل: G. Mendel
موفق باشید
حمید جمالي

جامعه اطلاعاتی

akmazy — Mon, 14 Apr 2008 09:09:00 GMT

جامعه اطلاعاتی چیست ؟

جامعه ای که مبنای تمامی کارهای خود را بر اطلاعات بنا نهاده است. در واژه نامه ارتباطات آورده اند که :"جامعه اطلاعاتی به جامعه ای گفته می شود که در آن بیشترین سهم تولید ناخالص ملی ، از کالاها و خدمات مربوط به اطلاعات و اطلاع رسانی حاصل می شود."

با گسترش اینترنت و فناوری نوین ، تبادل اطلاعات به صورت نیاز دائمی درآمده است .بر همین مبنا دنیا در حال گذر از جامعه صنعتی به جامعه اطلاعاتی به سر می برد . کارشناسان پیش بینی کرده اند که در سال 2005 اولین کشور ها وارد جامعه اطلاعاتی می شوند . در آینده ای نه چندان دور دانش سرمایه ی هر کشوری خواهد بود . بنابراین کشور ها سعی می کنند خود را برای ورود به این جامعه آماده کنند . ضمن این که جهانی شدن نیز این امر را تشدید می کند . پیدا شدن و پیشرفت "اینترنت" ، در ایجاد شرایط گذر از "جامعه صنعتی " ، به "جامعه اطلاعاتی " جایگاه برجسته ای پیدا کرده است . "اینترنت" ، که اکنون به قول برخی از محققان ارتباطی ، ستون فقرات ارتباطات اطلاعاتی سراسری کره زمین و به عبارت دیگر ،"شبکه شبکه های اطلاع رسانی " جهان شناخته شده می شود ،معرف ساختار تحول یافته یک شبکه اطلاعاتی نظامی است .

ایران و جامعه اطلاعاتی در ایران به موازات مشکلاتی که برای نشریات چاپی پیش آمد ، ارتباطات الکترونیک رشد کرد و بر تعداد کاربرانی که از اینترنت استفاده می کنند افزوده شد.گسترش سایت ها و وبلاگ ها در اینترنت باعث شده تا محتوای فارسی در رده چهارم زبان های دنیا قرار گیرد .اما آیا این موقعیت باعث شده که ایران در جامعه اطلاعاتی حضوری چشمگیر داشته باشد؟
دکتر کاظم معتمد نژاد ، در این باره می گوید :"از لحاظ گذر از جامعه اطلاعاتی ، متاسفانه امکانات چشمگیری نداریم .تا همین دو سه سال پیش اصلا توجه چندانی به این مقوله نمی شد . طرح تکفا(توسعه کاربردی فناوری اطلاعات و ارتباطات)و اجرای آن نیز کمک زیادی به این مقوله می کند. اما به دلیل آن که کار را دیر آغاز کرده ایم ، کشورهای بسیاری از ما جلوتر هستند . باید سعی کنیم این فاصلا را جبران کنیم. " معتمد نژاد یکی از دلایل وا ماندن ایران از جامعه اطلاعاتی را نداشتن زیر ساخت های فنی مناسب می داند . آیا تنها دلیل این موضوع، نداشتن زیر ساخت های فنی است؟

دکتر مهدی فرقانی ،رئیس مرکز مطالعات رسانه ها، علت دیگری را بیان می کند:"در کشور ما تولید اطلاعات دچار نقصان است . زیرا هنوز توسعه علمی پیدا نکرده ایم و به جامعه دانش محور تبدیل نشده ایم. علت آن هم یک میراث تاریخی است که هر چند در طی زمان فرسوده شده اما آثار آن هنوز باقی مانده است.و آن هم رابطه عمودی و یک سویه قدرت و سیاست با جامعه و مردم است که اطلاعات را در انحصار خود دارد ... " و "انحصار" همان کلمه ای است که با مفهوم جامعه اطلاعاتی که جامعه ای بدون حصار است در تضاد است . البته برای آهسته راندن ایران برای رسیدن به جامعه اطلاعاتی موانع دیگری هم هست که به آن ها در آینده اشاره خواهد شد.

منبع: وبلاگ اپیزود صفر

کتابسنجی

akmazy — Tue, 08 Apr 2008 06:05:59 GMT

اگر شما بخواهید بدانید کتابسنجی چیست؟

چه کاری می توانید با آن انجام دهید

اطلاعاتی درباره قانون لوتکا- زیپف و برادفورد کسب نمائید به لینک زیر مراجعه فرمائید.

http://docs.google.com/Presentation?id=dhd3cv4d_29msk2wdgj

سواد اطلاعاتي همان توانمندي استفاده از شبكه است

akmazy — Sun, 06 Apr 2008 07:47:55 GMT

استاد ارتباطات
سواد اطلاعاتي همان توانمندي استفاده از شبكه است
اينترنت پرسرعت كشور به برنامه‌ريزي‌ اساسي نياز دارد

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: جامعه اطلاعاتي
سواد اطلاعاتي امروزه، خواندن و نوشتن در فضاي مجازي است كه به آن سواد رسانه‌يي و توانمندي استفاده از شبكه گفته مي‌شود.

اميد مسعودي - عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي - در گفت‌وگو با خبرنگار جامعه‌ي اطلاعاتي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، با بيان اين مطلب اظهار كرد: استقبال خوبي از فن‌آوري نوين اطلاعات از طرف مردم صورت گرفته كه مايه‌ي مباهات است.

وي افزود: ‌همچنين در فرصت بسيار كمي تقريبا تا سطح مدارس به گونه‌اي عمل شده كه با برقراري امكانات از اينترنت به عنوان شبكه بزرگ تبادل اطلاعات خواهد شود.

مسعودي افزود: اما زيرساخت‌هاي لازم براي بهره‌وري كامل فراهم نشده، به گونه‌اي كه توسعه‌ي تلفني و ارتباطات خوب پيش رفته اما در مورد اينترنت پرسرعت مشكل داريم و بايد با برنامه‌ريزي‌هاي اساسي اين مشكلات برطرف شود.

او درباره‌ي سواد رسانه‌يي گفت: در اين مورد گام‌هاي خوبي برداشته شده، با توجه به توانمندي‌هاي كسب شده در كشور نسبت به كشورهاي در حال توسعه وضعيت مناسبي داريم اما نسبت به كشورهاي پيشرفته در سطح پاييني قرار داريم كه بايد با برنامه‌ريزي‌هاي كلان و بلند مدت به هدف نهايي خود كه همان سند چشم‌انداز توسعه‌ي ايران است، برسيم.

اين عضو هيات علمي دانشگاه با ارائه‌ي چند راهكار تصريح كرد: بايد آموزش را در سطح دانشگاه، دبيرستان، كليه‌ي مدارس و استان‌ها به سمت بالايي ارتقا دهيم و در سطح دانشگاه اين آموزش به سمت الكترونيكي شدن پيش رود.

او ادامه داد: در سطح بين‌المللي نيز با مراكزي كه از ارتباطات الكترونيكي استفاده مي‌كنند كه اميدواريم پروتكل‌هاي همكاري با آن‌ها منعقد و از امكانات پيشرفته‌ي خارج از كشور با توجه به موازين فرهنگي خودمان استفاده لازم برده شود.

انتهاي پيام

كد خبر: 8610-10500

سال نو مبارک

akmazy — Mon, 17 Mar 2008 04:54:51 GMT

سال نو بر همه شما مبارک

نسل گوگل و كتابخانه‌ها

akmazy — Mon, 03 Mar 2008 05:11:24 GMT

بنا به پژوهشی که اخيرا به رهبری دکتر «ايان رولاندز» استاد دانشگاه لندن (University College London) در بريتانيا انجام شده است، کتابخانه‌ها بايد هم‌گام با زمانه ديجيتال جلو بروند، وگرنه ممکن است درشان برای هميشه بسته شود. اين پژوهش توصيه می‌کند که کتابخانه‌ها دسترسی به منابع ديجيتال و اينترنتی را تسهيل کنند تا برای کاربران، به ويژه آن دسته از پژوهش‌گرانی که پرورده عصر ديجيتال‌اند، مفيدتر باشد. اين پژوهش هم‌چنين روش‌های استفاده از اطلاعات و جست‌وجوهای اينترنتی افراد را موشکافی کرده است. اين نخستين تلاش برای تحقيق اين ادعاست که «نسل گوگل» ـ افرادی که بعد از سال 1993 به دنيای تحت سلطه اينترنت آمده‌اند ـ از منابع اطلاعات الکترونيکی به نحوى متفاوت با نسل‌های ماقبل خود کار می‌گيرد. >>>

نقل از سید مهدی حسینی از پیام پست شده به وبلاگ گروهی کتابداران

نظریه واگیردار ارتباطات

akmazy — Sun, 02 Mar 2008 07:53:18 GMT

تاکنون پویاترین نظریه اطلاع رسانی نظریه واگیردار ارتباطات است. گارفیلد (۱۹۸۰) شرح کیفی مناسبی از این نظریه به دست داد. گافمن که یک ریاضی دان بود ملاحظه کرد که اشاعه اندیشه های علمی را می توان به منزله فرایندی مشابه با انتقال بیماری های واگیردار توضیح داد. اشاعه اندیشه ها موقعیتی مطلوب است در حالیکه از شیوه بیماریها باید دوری کرد.

مدلهایی ریاضی در باب انتشار بیماریها در میان مردم وجود دارد و نیز در باب پیش بینی دوام و شدت آن. گافمن مقایسه ای میان این دو پدیده متفاوت به عمل آورد . او مدلهای متعددی از مدلهای ارتباطی ساده و مستقیم و یک به یک گرفته تا مدلی چهار عاملی که در آن بیماری اندیشه از راه واسطه ها و حاملها منتشر می شود به دست داد.

برای ادامه مطلب به کتاب مفاهیم بازیابی اطلاعات صفحه ۷۰ -۷۴ مراجعه نمایید.