|
گروه هاي مباحثه دانشگاهي و علمي Academic and scholarly discussion lists |
كيبد هاندي[1]
ترجمه: مريم اسدي
کارشناس ارشد کتابداري و اطلاع رساني
چکيده
پست الکترونيکي به يکي از ضروري ترين ابزارهاي ارتباط در زمان ما تبديل شده است. يکي از کاربردهاي آن گروه هاي مباحثه است. اين مقاله به گروه هاي مباحثه در کل و گروه هاي مباحثه دانشگاهي به طور خاص نگاهي مي اندازد. در آن تعدادي از راهنماهاي بسيار مهم گروه هاي مباحثه ، هم شامل نسخه هاي چاپي و هم الکترونيکي است- اما نه محدودشده به گروه هاي مباحثه دانشگاهي و علمي- را مورد تاکيد قرار مي دهد.
کليدواژهها: پست الکترونيکي، ارتباطات، اينترنت.
پست الکترونيکي از جمله ابزارهايي است که به طور گسترده استفاده مي شود؛ و از کاربردهاي قوي اينترنت و در حقيقت يکي از ارزان ترين ابزارهاي ارتباط در همه وقت محسوب مي شود.
مک گر و همکاران[2] (2000)، خاطر نشان کردند ، حتي پست الکترونيکي پيش پا افتاده تر از " تلفن هاي هوشمند" خواهد بود و آن احتمالاً مانند تلفن همراه ضروري خواهد بود. پست الکترونيکي امکان ارسال و دريافت پيام هاي الترونيکي، فايل هاي رايانه اي، نرم افزار ها و غيره؛ و اشتراک در انتشارات الکترونيکي، روزآمد کردن اطلاعات، گروه هاي خبري و گروه هاي مباحثه را مي دهد.
گروه هاي مباحثه (يا "ليست سرو"، فهرست پستي يا سياهه هاي ساده) به بحث و تبادل الکترونيکي براي تعامل در ميان يک گروه بسته از افراد هم علاقه اطلاق مي شود (گولد[3]، 1998).
گروه مباحثه به اين صورت کار مي کند که هر پيام فرستاده شده به گروه مباحثه دوباره به تمام اعضايي که مشترک در آن هستند، فرستاده مي شود. زماني که يک فرد در يک گروه مباحثه مشترک مي شود، نام و آدرس پست الکترونيکي او به آدرس هاي فهرست پستي اضافه مي شود و اغلب يک پيام استاندارد مبني بر پذيرفتن اشتراک شامل تعدادي اطلاعات مفيد درباره گروه مباحثه، همچنين اطلاعاتي درباره چگونگي عدم اشتراک از فهرست به پست الکترونيکي مشترک فرستاده مي شود. از آن به بعد، او پيام هاي پستي را دريافت مي کند و ارسال فهرست به ديگران را آغاز خواهد کرد؛ او ممکن است به تمام افراد در فهرست يا به يک شخص يا گروهي از اشخاص پاسخ دهد.
گروه هاي مباحثه ذاتا شبيه گروه هاي خبري هستند، با اين تفاوت که، پيام ها به پست الکترونيکي مشترکين فرستاده نمي شود، بلکه شخص براي مطالعه پيام ها بايد به گروه خبري مراجعه نمايد (يومبا[4]، 1997).ولي در بعضي مواقع گروه هاي خبري، گروه هاي مباحثه و کنفرانس هاي الکترونيکي بجاي يکديگر بکار مي روند(باتلر[5]، 1997).
مدير فهرست پستي يا "ليست سرو"[7]، نرم افزاري است که خدمت دهنده[6] فهرست را به منظور مديريت گروه هاي مباحثه اداره مي کند، توزيع دوباره پيام ها و نگهداري آدرس هاي پستي را انجام مي دهد؛ همچنين آن بايگاني ها را حفظ مي کند، که در اکثر موارد بتواند از طريق وب قابل دستيابي باشد.
با توجه به اين، "ليست سرو" عمومي ترين مدير فهرست پستي است. همچنين مديران فهرست پستي ديگري مانند COMSERVE، MAJORDOMO، LISTPROC، MAILBASE، MAILSERV و غيره وجود دارند.
گروه هاي مباحثه مشترکين خود را به اشتراک گذاشتن دانش و عقايد، طرح پرسش براي افراد گروه، پاسخ به پرسش هاي مطرح شده توسط ديگران، آگهي هاي کنفرانس ها و فراخوان مقالات، تبادل نظر درباره موضوعات خاص در حوزه علايق مشترک، فرصت هاي شغلي و غيره توانا مي سازند.
به علاوه، تعدادي افراد از محل اين تبادل نظر، به معرفي محصولات و خدمات جديد که مي تواند براي گروه جالب باشد، استفاده مي کنند. خصوصاً گروه هاي مباحثه فرصت هاي زيادي براي دسترسي فوري به تعدادي از افرادي که داراي علايق مشترک هستند، بدون توجه به زمان و مکان فراهم مي سازند. بنابراين تعداد زيادي از گروه هاي مباحثه در تمام موضوعات قابل تصور، در رشته هاي دانشگاهي، حوزه هاي خاص تحقيقي، محصولات يا خدمات ويژه سازندگان و شرکت ها ، سرگرمي ها و غيره قابل دستيابي است. اما مقاله حاضرقصد دارد، روي گروه هاي مباحثه دانشگاهي و علمي تمرکز کند.
گروه هاي مباحثه مي توانند "نظارت شده"[8] يا "نظارت نشده"[9] باشند. در گروه هاي مباحثه نظارت شده، يک فرد ناظر، پيام نويسنده را قبل از آنکه دوباره به تمام مشترکين پست شود، براي اطمينان از ربط و مناسبت آن به گروه هم علاقه، بررسي مي کند. اختيار ناظر اين است که پيام هاي تهمت آميز، توهين آميز يا غيرمرتبط را از فهرست حذف نمايد(گولد، 1998). تعدادي از فهرست ها تنها خلاصه اي از مقالات دست اول را توزيع مي کنند.
باتلر(1997) خاطر نشان مي کند، بيشتر گروه هاي مباحثه دانشگاهي و علمي "نظارت شده" هستند، آنها عاري از "هرج و مرج" که حاکم بر فهرست هاي عمومي است، هستند؛ خصوصا فهرست هاي "نظارت نشده" محلي براي جريان آزاد اطلاعات در ميان مشترکين است و اين بدين معني است، که هيچ بررسي و نظارتي بر روي پيام هاي فرستاده شده براي اطمينان از اعتبار يا مناسبت آن صورت نمي گيرد. در نتيجه، در تعدادي از گروه هاي مباحثه عمومي ترافيک زيادي بوجود مي آيد، که مي تواند يا دعاي خير باشد يا دشنام و آن نيز به علايق افراد در فهرست بستگي دارد.
بيشتر گروه هاي مباحثه خودشان داراي "ادب شبکه اي"[10] و فرهنگي که مشترکين نياز به آشناشدن و پيروي کردن از آن را دارند، هستند. آشنايي با ادب شيکهاي در فضاي رايانه اي ضروري است، خصوصا در گروه هاي مباحثه و پست الکترونيکي، افراد از فرهنگ ها و زمينه هاي مختلف در اين فضاي رايانه اي وجود دارند، تا کسي باعث اشتباه احمقانه اجتماعي و رنجيدن ديگران نشود.
با توجه به اين، شيا [11](1997) ده قانون هسته "ادب شبکه اي" را که مي تواند به عنوان رهنمودهاي پايه بکار رود، توصيف مي کند. اين قوانين عبارتند از: بخاطر آوريد انسان را، وفادار باشيد به همان آدابي که در زندگي واقعي مشاهده مي کنيد، بشناسيد در کجاي فضاي رايانه اي هستيد، احترام بگذاريد به زمان و پهناي باند ديگران، وادار کنيد خودتان را به خوب ديدن پيوسته، اشتراک بگذاريد دانش تخصصي را، کمک کنيد به تحت کنترل درآوردن آتش جنگ، احترام بگذاريد به خلوت ديگران، سوء استفاده نکنيد از قدرت خود، فراموش کنيد اشتباهات ديگران را.اينها قوانين کلي در فضاي رايانه اي هستند و بيشتر قوانين پايه براي گروه هاي مباحثه، تحت عنوان قانو ن هسته" احترام بگذاريد به زمان و پهناي باند ديگران" بيان مي شود، چنانچه مي تواند در فهرست هاي نظارت نشده، جائيکه مدير فهرست پستي کار خود را بدون مداخله يک واسط انجام مي دهد، سودمند باشد.ممکن است يافتن و اشتراک در گروه هاي مباحثه دانشگاهي و علمي موردعلاقه، آسان نباشد؛ زيرا، اشتراک در هر فهرست نياز به تعدادي اطلاعات ضروري درباره فهرست شامل نام فهرست، دستورالعمل هاي اشتراک و غيره دارد.
در اينجا تعدادي ابزار و راهنماهايي که مي تواند در يافتن گروه هاي مباحثه دانشگاهي يا حرفه اي موردعلاقه کمک کند، وجود دارد. تعدادي راهنماهاي برجسته گروه هاي مباحثه، هم راهنماهاي چاپي و هم پيوسته، در پايين بحث مي شود.CataList يک فهرست مفيد از گروه هاي مباحثه، بوسيله نرم افزار LISTSERV، مدير فهرست پستي تجاري که توسط Lsoft عرضه مي شود، اداره مي شود. در 22 آوريل 2002، شامل 55823 از فهرست هاي "ليست سرو" عمومي دانشگاهي و غيردانشگاهي موردعلاقه است. هر فرد مي تواند فهرست ها را از طريق نام فهرست، نام ميزبان و عنوان فهرست يا Browse الفبايي کشور ميزبان جستجو نمايد. فهرست با 10000مشترک يا بيشتر و فهرست هايي با 1000مشترک يا بيشتر مي تواند، بررسي شوند. هر بار که فهرست خاصي بازيابي شود، نام فهرست، نام ميزبان، تعداد مشترکين جاري، اطلاعات ضروري اشتراک و خصوصيات ديگر فهرست داده مي شود.
راهنما، اطلاعاتي درباره محل هاي ميزبان "ليست سرو" و اطلاعات مفيد ديگري از مالکين فهرست را فراهم مي کند. اين راهنما ادعا مي کند، معمولاً روزآمدکردن اطلاعات به طور خودکار از پايگاه اطلاعاتي آنان انجام مي گيرد. The Reference to Internet Discussion and Information Listsمنبع مفيد ديگري در موضوعات مختلف است. فهرست ها مي توانند از طريق الفبايي نام فهرست، توصيف يا حوزه تورق شوند. هر فرد مي تواند در گروه هاي مباحثه تحت پوشش با دامنه وسيع موضوعات متنوع از نجوم تا پزشکي، مردم شناسي تا سياست، راهنماي مدل ها و غيره را جستجو نمايد. اين راهنما نام فهرست، اطلاعات اشتراک، توصيف، مدير و يادداشت هاي اضافي را ارائه مي دهد.The Directory of Publicly Accessible Mailing Lists يک فهرست جامع قابل جستجو شامل تقريباً 7000 گروه هاي مباحثه عمومي قابل دسترس است. استفاني و پيتر دو سيلوا[12] فهرست را نگهداري مي کنند و ادعا مي کنند که " به نظر من، درست و دقيق بودن، ضمانت فهرست ما است. به علاوه داراي قابليت جستجو از طريق الفباي موضوعي و نمايه هاي نام فهرست است.
نتايج جستجو، آدرس پست الکترونيکي براي تماس با شخص، اطلاعات اشتراک، فهرست خدمت دهنده و هدف هر فهرست را ارائه مي دهد. همچنين نتايج اطلاعاتي درباره، چه وقت يک مدخل اضافه شد و چه وقت آخرين تغيير صورت گرفته است و تعدادي کليدواژه هاي مرتبط با فهرست را فراهم مي کند. اين راهنما دامنه وسيعي از موضوعات دانشگاهي و غيردانشگاهي را پوشش مي دهد و به صورت ماهانه، راهنماي روزآمدشده قابل دستيابي است. براي اطلاع از بهنگام سازي، هر فرد از طريق فرستادن پست الکترونيکي به آدرس Listserv@listserv.taronga.com و در بدنه پيام، نوع اشتراک paml-updates، نام و نام خانوادگي مشترک مي شود.
Liszt Newsgroups and Mailing List راهنماي مفيد ديگري از گروه هاي مباحثه، گروه هاي خبري يوزنت و گفتگوي زنده اينترنتي است. بيش از 90000 فهرست پستي، يا جستجوي دقيق موضوعات در درخت موضوعي سازمان يافته با سهولت جستجو را در برمي گيرد (مک گر و همکاران،2000). همچنين آن هر موضوع قابل تصور، شامل رشته هاي علمي و دانشگاهي را تحت پوشش قرار مي دهد.The Directory of Electronic Journals, Newsletters and Academic Discussion Lists به صورت ساليانه بوسيله انجمن کتابخانه هاي تحقيقاتي (ARL)[13] از جولاي 1991 تا دسامبر 1997 که يکي از جامع ترين راهنماها است، منتشر شد. بوسيله درو دبليو موگ[14]، کسي که هماهنگ کننده خدمات الکترونيکي دفتر ارتباط علمي انجمن کتابخانه هاي تحقيقاتي بود، ويراستاري شد. ARL در 7 ويرايش تحت عنوان "راهنماي انجمن کتابخانه هاي تحقيقاتي" در طول اين دوره منتشر کرد. به علاوه ARL نسخه چاپي را، کامل منتشرکرد و کاملاً نسخه وب قابل جستجو آن در هفتمين ويرايش راهنما در آدرس اينترنتي<http://www.arl.org/scomm/edir/archive.html > قابل دستيابي است.
راهنماي ARL داراي دو بخش ، يعني، مجلات الکترونيکي و خبرنامه ها و گروه هاي مباحثه دانشگاهي يا بخش کنفرانس هاي الکترونيکي است.
گروه هاي مباحثه دانشگاهي يا بخش کنفرانس هاي الکترونيکي در اولين ويرايش تحت عنوان "گروه هاي مباحثه براي دانشگاهيان"[15] ؛ "راهنماي علمي کنفرانس هاي الکترونيکي"[16] در ويرايش دوم و " راهنماي علمي و کنفرانس هاي الکترونيکي حرفه اي"[17] در هفتمين ويرايش شناخته شد (موگ، 1999)[18]. هم اکنون راهنماي علمي و کنفرانس الکترونيکي حرفه اي، راهنماي جامع گروه هاي مباحثه دانشگاهي است و يک ابزار مرجع استاندارد براي شناسايي گروه هاي مباحثه دانشگاهي و علمي مرتبط با حوزه هاي مورد علاقه يا مسئوليت حرفه اي است.
برخلاف، راهنماهاي ديگر که تمام موضوعات را تحت پوشش قرار مي دهند، اين راهنما تنها شامل گروه هاي مباحثه دانشگاهي علمي است. رشد تعداد مداخل گروه مباحثه در اين راهنما، از ژانويه 1991 تا نوامبر 1998 فوق العاده بود. اولين ويرايش راهنما تنها شامل 517 مدخل از گروه هاي مباحثه دانشگاهي بود، در حاليکه هفتمين ويرايش داراي بيش از 3800 مدخل و بعد از نوامبر 1998 نسخه پيوسته (Online) راهنما شامل 4116 مدخل از گروه هاي مباحثه دانشگاهي بود (موگ،1999). بعد از هفتمين ويرايش و ويرايش آخر راهنماي مجلات الکترونيکي، خبرنامه ها و گروه هاي بحث دانشگاهي در 1997 منتشر شد، تجديدنظر راهنما متوقف شد. با اين وجود در سال 2000، تحت عنوان جديد" راهنماي علمي مجلات الکترونيکي و گروه هاي مباحثه دانشگاهي" ويرايش شد. اطلاعات درباره راهنماي جديد و سفارش آن در آدرس اينترنتيhttp://dsej.arl.org/index.html قابل دسترس است. براساس اطلاعات موجود در وب سايت، اختلاف در متصدي پيشين است، زيراکه راهنماي جديد تنها شامل مجلات الکترونيکي داوري شده و گروه هاي مباحثه دانشگاهي است.
به علاوه گروه هاي مباحثه، در بخش گروه هاي مباحثه دانشگاهي راهنما، داراي گروه هاي خبري، MUD، MOO، MUCK، MUSHE، گروه هاي چت تعاملي وب[19] و غيره و موضوعات موردعلاقه محققان و متخصصان است.
گروه هاي مباحثه همگي از طريق پست الکترونيکي، خواننده خبرهاي يوزنت، تلنت، گوفر و وب در آدرس اينترنتي بالا قابل دسترس هستند. متاسفانه اين راهنما از طريق وب سايت انجمن کتابخانه هاي تحقيقاتي در http://dsej.arl.org/dsei/2000/dsej1pr.html "راهنماي علمي مجلات الکترونيکي و گروه هاي مباحثه دانشگاهي" تبليغ شد.يکبار ديگر انتشار آن بعد از اولين ويرايش در سال 2000 متوقف شد، و همچنين پايان ويرايش چاپي آن بود. با اين وجود نسخه وب آن ادامه خواهد يافت و تنها براي مشترکين قابل دستيابي است و به طور متناوب روزآمد مي شود.
ديني کا کواکس[20]و تيم راهنما، نگهداري " راهنماي علمي و کنفرانس هاي الکترونيکي حرفه اي" را ادامه دادند. تيم براي قضاوت و تصميم گيري، چه موضوعاتي موردعلاقه محققان و متخصصان براي کاربرد در فعاليت هاي علمي، آموزشي و حرفه اي آنها مفيد است، فعاليت دارند.
از فوريه 2002 به بعد، تقريباً يک سال بصورت ناپيوسته(Offline)- به طور کامل پيوسته (Online) و رايگان در آدرس اينترنتي http://www.kovacs.com/directory قابل جستجو و دسترس است. اين راهنما را مي توان از طريق کليدواژه ها يا نام فهرست يا Browse موضوعي، فهرست طبقه بندي شده يا فهرست الفبايي جستجو کرد.
داراي قابليت جستجو از طريق کليدواژه هاي موردعلاقه است . وقتي که فهرست هاي مرتبط بازيابي شده اند، اطلاعات اشتراک براي هر فهرست را ارائه مي دهد. اشتراک عام و همچنين اشتراک دسترسي به بايگاني نيز بازيابي مي شود.
پانوشتها:
[1]. Kebede Hundie (2002). “Academic and scholarly discussion lists”. Campus-Wide Information Systems. 19(4): 156-159.
[2] . McGuire et al.
[3]. Gould
[4] . Yumba
[5] . Butler
[6].Server
[7]. LISTSERV
[8] .Moderated
[9] . Unmoderated
[10] . netiquette
[11] .Shea
[12] .Stephanie & Peter da Silva
[13] .Association of Research Libraries
[14] . Dru W. Mogge
[15]. Discussion Lists for Academics
[16] .Directory of Scholarly E- Conferences
[17].Directory of Scholarly and Professional E- conferences
[18] . Mogge
[19]. Interactive web chat groups
[20] . Diane K. Kovacs
منابع
Butler, J. (1997), ``Scholarly resources on the Internet’’, Internet Research: Electronic Networking Applications and Policy, Vol. 7 No. 1, pp. 51-2.
Gould, S. (1998), ``Apologies for cross-posting: a brief look at Internet discussion lists in interlibrary loan and document delivery’’, Interlending & Document Supply, Vol. 26 No. 1, pp. 21-4.
McGuire, M., Stilborne, L., McAdams, M. and Hyatt, L. (2000), The Internet Handbook for Writers, Researchers, and Journalists, The Guilford Press, New York, NY.
Mogge, D. (1999), ``Seven years of tracking electronic publishing: the ARL Directory of Electronic Journals, Newsletters and Academic Discussion Lists’’, Library Hi Tech, Vol. 17 No. 1, ARL April, pp. 17-25, available at:
http://dsej.arl.org/dsej/2000/mogge.html
Shea, V. (1997), Netiquette, Albion Books, San Francisco, April, available at: www.albion.com/netiquette/book/TOC0963702513.html
Yumba, D. (1997), ``Internet in the library: potentials’’, African Journal of Library, Archives & Information Science, Vol. 7 No. 2, pp. 163-8.